Ở Philippines có phải tip không

Nói kết luận trước. Philippines không phải nước mà tip là nghĩa vụ như ở Mỹ. Không đưa thì dịch vụ cũng không xấu đi, cũng không bị nhìn khó chịu.

Điều này với người Việt là tin tốt, vì ở Việt Nam cũng không có văn hóa tip. Chỉ cần nhớ hai thứ: biết đọc dòng "Service Charge" trên hóa đơn, và để sẵn vài tờ 20, 50 peso trong ví.

Tóm trong ba mươi giây

• Hóa đơn đã có Service Charge (thường 10%) thì tip thêm là hoàn toàn tùy bạn.
• Quán ngồi tại bàn mà không có phí dịch vụ thì khoảng 5–10% tổng tiền hoặc để lại tiền lẻ là đủ lịch sự.
• Thức ăn nhanh, quán cà phê gọi ở quầy, cửa hàng tiện lợi, xe gọi qua App — cơ bản là không đưa.
• Massage, người xách hành lý, dọn phòng, hướng dẫn viên — đây là nơi tip nhỏ tự nhiên nhất.
• Số tiền thay đổi theo khu vực, nơi làm, mùa; chuẩn duy nhất là mức bạn hài lòng với dịch vụ.

Đọc hóa đơn — dòng "SERVICE CHARGE" quyết định tất cả

Một nửa nỗi băn khoăn về tip sẽ biến mất khi bạn đọc được hóa đơn. Ở Philippines cần xem hai dòng.

• VAT 12% — thuế giá trị gia tăng. Giá trên thực đơn ở Philippines đã bao gồm thuế, nên thấy dòng "VAT" trên hóa đơn không phải là bị thu thêm. Không giống kiểu Mỹ "tính thuế sau", đừng lẫn.
• Service Charge — thường 10%. Xuất hiện thành một dòng riêng ngay trên tổng cộng, ghi "10% SC" hoặc "Service Charge". Có dòng này thì coi như bạn đã trả tip rồi.

Ở đây có một điểm về chế độ đáng biết. Philippines năm 2019 ban hành luật phí dịch vụ (Cộng hòa Luật RA 11360), quy định phí dịch vụ mà khách sạn và nhà hàng thu được phải chia toàn bộ cho người lao động. Tức là dòng đó thực sự đến tay người phục vụ bạn, nên không đưa thêm cũng hoàn toàn không phải là tằn tiện.

Nhiều quán ghi trước ở cuối thực đơn hoặc ngoài cửa "10% service charge will be added", nên xem một lần trước khi gọi là lúc tính tiền không thắc mắc.

Chia theo tình huống

Bảng chỉ trả lời "bao nhiêu"; lý do và cách đưa viết ở dưới.

Nơi tip nhỏ là tự nhiên nhất

• Massage, Spa — đây là nơi tip tự nhiên nhất ở Philippines. Quán bình dân khoảng 50–150 peso, spa cao cấp hơn. Thường đưa trực tiếp cho người làm sau khi xong.
• Người xách hành lý — mỗi kiện khoảng 20–50 peso.
• Dọn phòng — ở nhiều đêm thì mỗi ngày khoảng 20–50 peso để ở đầu giường. Dồn vào ngày cuối thì chỉ người trực hôm đó nhận, nên mỗi ngày một ít mới đúng ý.
• Hướng dẫn viên, thuyền viên — sau tour nửa ngày đến một ngày, mỗi người khoảng 100–300 peso. Đi đảo mà đông thuyền viên thì đưa cho người đứng đầu, họ sẽ chia.
• Bốc xếp ở sân bay, cảng — đẩy xe hay xếp hành lý giúp thì mỗi kiện một ít. Không cần thì từ chối lịch sự ngay từ đầu cho gọn.
• Tiệm cắt tóc — không bắt buộc, nhưng hài lòng thì nhiều khách để lại tiền lẻ.

Nơi không đưa cũng hoàn toàn không sao

• Thức ăn nhanh, khu ẩm thực — Jollibee, McDonald's và các quán gọi ở quầy vốn không có văn hóa tip.
• Quán cà phê gọi ở quầy — có hộp tip thì bỏ tiền lẻ tùy bạn, mặc định là "không".
• Cửa hàng tiện lợi, siêu thị — không đưa. Nhân viên xếp hàng vào túi (bagger) ở siêu thị lớn thì có chuỗi quy định nội bộ là không được nhận tip. Nhét vào tay lại làm họ khó xử, chỉ cần cười nói "Salamat" là đủ.
• App gọi xe (Grab…) — tiền đã quyết toán qua App nên cơ bản không đưa thêm.
• Jeepney, xe buýt, tricycle — giao thông công cộng trả giá cố định thì không có khái niệm tip.

Nơi tùy tình huống

• Quán ngồi tại bàn — theo đúng quy tắc hóa đơn ở trên.
• Taxi tính đồng hồ — không bắt buộc; cách phổ biến là làm tròn và nói "Keep the change". Xếp hành lý vào cốp giúp thì thêm một ít.
• Cây xăng, người chỉ chỗ đậu xe — cây xăng ở Philippines mặc định là nhân viên bơm cho. Tip không bắt buộc. Người không đi xe gần như không gặp tình huống này.
• App giao đồ ăn — có mục tip thì dùng, trả tiền mặt thì để tiền lẻ. Khi thấy rõ là vất vả (giao giữa mưa lớn) thì nhiều người thêm.

Vấn đề thật không phải số tiền, mà là tiền lẻ

Lý do thật khiến người ta không quen được với tip tại chỗ, thường không phải "không biết đưa bao nhiêu" mà là trong ví chỉ có tờ 1000 peso. Muốn đưa cũng không thể đòi thối lại.

• Từ lúc đổi tiền hãy xin kèm tiền nhỏ. Ở quầy đổi tiền nói "small bills, please" là được.
• Coi tờ 20 peso là đơn vị cơ bản của tip thì dễ tính. Để vài tờ 20, 50 peso riêng ở ngăn trước ví là giải quyết gần hết các tình huống.
• Tờ lớn thì đem vào cửa hàng tiện lợi mua món nhỏ để đổi. 7-Eleven thường thối được cả tờ 1000 peso, nên mua chai nước để đổi tiền là cách phổ biến tại chỗ.
• Tiền giấy lịch sự hơn tiền xu. Một nắm xu so với một tờ 20 peso cùng giá trị thì tờ giấy được nhận dễ chịu hơn nhiều.
• Tờ bị rách hay dán băng keo thì cũng đừng dùng làm tip. Ở Philippines các hàng thường không nhận tiền hỏng, đưa làm tip là đưa cho người ta đồng tiền khó dùng.

Ba câu để nói khi đưa

1. "Keep the change (po)" — khỏi thối lại. Câu dùng nhiều nhất trên taxi và ở quán. Chữ "po" phía sau là kính ngữ, thêm vào thì dễ chịu hơn nhiều.
2. "Salamat po" — "cảm ơn". Nói kèm khi đưa tip cũng tốt, và rất nhiều tình huống chỉ cần câu này là đủ.
3. "Sukli po" — "cho tôi tiền thối". Khi không có ý đưa tip thì cứ nói, không cần ngại. Đòi tiền thối hoàn toàn không phải bất lịch sự.

Khi đưa, gấp tờ tiền làm hai, trao từ tay sang tay, nhìn vào mắt và cười là tự nhiên nhất. Ném xuống bàn hay tỏ thái độ ban ơn thì dù bao nhiêu tiền cũng thành bất lịch sự.

Hay được hỏi

Trả bằng thẻ thì tip thế nào?

Phí dịch vụ được tính chung vào thẻ nên không phải lo. Muốn tip thêm thì cộng vào thẻ là cách ít gặp; đưa riêng bằng tiền mặt thì người nhận chắc chắn nhận được hơn.

Đi du học mấy tháng thì có phải đưa mỗi lần không?

Căng tin của ký túc xá, quầy trong trường thì không có văn hóa tip. Nhưng chỗ nhận dịch vụ lặp lại như quán massage đi mỗi tuần thì một ít tip làm quan hệ dễ chịu hơn.

Không tip thì dịch vụ có xấu đi không?

Không. Dịch vụ ở đây không dựng trên tiền tip, nên không đưa thì thái độ cũng không đổi. Ngược lại, bị đòi tip lộ liễu cũng ít, và bạn không có nghĩa vụ đáp lại yêu cầu đó.

Cuối cùng

Tóm lại: tìm dòng phí dịch vụ trên hóa đơn trước, để vài tờ 20 và 50 peso trong ví, và khi đưa thì cười nói "Salamat po". Ba việc đó là ở Philippines bạn sẽ không bao giờ thấy khó xử vì tip.

Các con số trong bài chỉ là khoảng ước lượng, thay đổi theo khu vực, nơi làm và thời điểm. Tại chỗ hãy lấy mức bạn hài lòng với dịch vụ làm chuẩn.